765 -787 Pola związków bibliograficznych

765 - Oryginalna wersja językowa (P)

767 - Przekład (P)

770 - Dodatek / Wydanie specjalne (P)

772 - Rekord macierzysty dla dodatku (P)

773 - Jednostka nadrzędna (P)

774 - Część składowa jednostki nadrzędnej (P)

775 - Inne wydanie (P)

776 - Inna forma fizyczna jednostki bibliograficznej (P)

780 - Poprzednia wersja (P)

785 - Kontynuacja (P)

787 - Inny rodzaj związku (P)


ZAWARTOŚĆ PÓL

Pola 765 - 787 są to pola określające związki pomiędzy wydawnictwami, dla których utworzone zostały odrębne rekordy. Zawierają one informacje identyfikujące inny, ale powiązany, rekord bibliograficzny. Pola te powstały dla wykorzystania ich w określaniu związków bibliograficznych między wydawnictwami ciągłymi, jednak od początku lat 80. wymienione wyżej pola wykorzystywane są również do określania związków między rekordami bibliograficznymi książek.

Format USMARC dopuszcza też wykorzystywanie pól związków do określania związków bibliograficznych pomiędzy książką, która ma swój rekord w bazie
i książką, która rekordu w bazie nie ma. W takiej sytuacji w Horizonie będzie istniało odpowiednie pole związku, ale nie będzie 'linku' do związanego rekordu.

Każde z tych pól określa inną relację między jednostką podstawową, czyli książką opisaną w danym rekordzie bibliograficznym i jednostką związaną, czyli jednostką bibliograficzną (może to być też książka lub jednostka niesamoistna wydawniczo) opisaną w innym rekordzie bibliograficznym.

 

Te związki można podzielić na trzy kategorie:

  • gdy jednostka związana pomaga użytkownikowi w wyszukiwaniu, ale nie jest konieczna w dotarciu do jednostki podstawowej, np. wersja w innym języku poszukiwanej książki, czy publikacja w innej formie fizycznej,
  • gdy jednostka związana musi być fizycznie dostępna, aby zapewnić dotarcie do jednostki podstawowej, np. rekord nadrzędny dla części składowych niesamoistnych wydawniczo (materiały konferencyjne zawierające poszukiwany referat),
  • gdy jednostka związana jest częścią tworzącą większą całość, np. pojedyncza reprodukcja w kolekcji materiałów wizualnych.

Horizon umożliwia nie tylko wygenerowanie uwagi odsyłającej do jednostki związanej przy wyświetlaniu w PAC rekordu bibliograficznego jednostki podstawowej, ale również automatyczne przejście (link w szczegółach bibliograficznych) między rekordem bibliograficznym jednostki podstawowej a rekordem bibliograficznym jednostki związanej i odwrotnie.

Definicje terminów używanych w polach związków:

Jednostka podstawowa - jednostka bibliograficzna, która jest podstawą opisu bibliograficznego, dla którego tworzony jest rekord. Do tej jednostki stosują się dane z pozycji 6 (000/06 - Typ rekordu) i pozycji 7 (000/07 - Poziom bibliograficzny) nagłówka rekordu bibliograficznego.

Jednostka związana - jednostka bibliograficzna, która ma różnego rodzaju powiązania z jednostką podstawową (chronologiczne, pionowe i poziome) i dla której jest formułowane pole związków w rekordzie bibliograficznym jednostki podstawowej.

Część składowa - jednostka bibliograficzna niesamoistna wydawniczo, która fizycznie jest częścią innej jednostki bibliograficznej, co powoduje, że wyszukiwanie części jest zależne od fizycznego istnienia i lokalizacji jednostki nadrzędnej (np. rozdział w książce, referat w materiałach konferencyjnych).

Część tworząca większą całość - jednostka bibliograficzna samoistna wydawniczo, która jest częścią innej jednostki, ale jest fizycznie oddzielna od tej jednostki - jest tworzącą ją częścią (np. książka jako część kolekcji).

Jednostka nadrzędna - jednostka bibliograficzna, która albo fizycznie zawiera część składową opisaną przez jej rekord bibliograficzny (np. książka zawierająca opisywany rozdział lub materiały konferencyjne zawierające opisywany referat), jak i bibliograficznie obejmuje jednostkę wchodzącą w skład (np. kolekcja opisana jako całość).

Między wymienionymi powyżej jednostkami bibliograficznymi mogą zachodzić następujące powiązania:

Relacja chronologiczna - jest to powiązanie zachodzące w czasie między jednostkami bibliograficznymi, dotyczy głównie czasopism (np. powiązanie rekordu bibliograficznego dla poprzedniego i następnego tytułu czasopisma) ale również może dotyczyć książek (np. powiązanie pomiędzy jednostką podstawową i jej kontynuacją)

Relacja pozioma - powiązanie pomiędzy wersjami jednostek bibliograficznych w różnych językach lub na różnych nośnikach, pomiędzy różnymi wydaniami.

Relacja pionowa - powiązanie hierarchiczne całości i jej części oraz części z całością (np. powiązanie referatu z materiałami konferencyjnymi lub kolekcji z jej częściami składowymi i odwrotnie).

Pola związków tworzy się w celu wygenerowania uwagi odsyłającej do jednostki związanej przy wyświetlaniu w PAC rekordu bibliograficznego jednostki podstawowej.

W Horizonie pola związków powstają na dwa podstawowe sposoby:

  • system sam automatycznie wstawia do rekordów pola związków i tworzy w PAC "linki", gdy wskażemy dwa rekordy, które chcemy powiązać i określimy rodzaj związku,
  • bibliotekarz dodaje do rekordu jednostki podstawowej pole związku, gdy jednostka związana nie ma w bazie swojego rekordu.

Jeżeli jednostka związana ma swój rekord w bazie, to w Horizonie (zgodnie z formatem) wyświetlenie tytułu jednostki związanej, czyli $t w polu związku uważa się za wystarczającą informację o powiązaniu w rekordzie jednostki podstawowej. W PAC w rekordzie jednostki podstawowej istnieje "link" do rekordu jednostki związanej, co jednoznacznie określa związek bibliograficzny.