Pierwsza strona
Warto wiedzieć


Wioletta Pawińska
Kształcenia w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej w akredytowanych uczelniach USA


MATERIAŁY BIBLIOTECZNE: ORGANIZACJA, ZARZĄDZANIE I OCENA

ANALIZA TEMATYCZNA
(Subject Analysis)
Przedmiot ten obejmuje projektowanie i udoskonalanie systemów umożliwiających dostęp tematyczny do zasobów informacji. Poddaje się analizie istniejące systemy klasyfikacji haseł przedmiotowych, w tym system Biblioteki Kongresu. Omawiane jest także ich zastosowanie w różnego typu bibliotekach i systemach informacyjnych. Przeprowadza się porównania systemów porządkujących informację, co jest bardzo pomocne w ćwiczeniach praktycznych w zakresie indeksowania w małych i dużych bazach danych, klasyfikacji zasobów i tworzeniu abstraktów i tezaurusów. W trakcie zajęć studenci przygotowują samodzielne projekty, które prezentują na forum grupy.
Obecność tego przedmiotu tylko w 7-miu szkołach związana jest z tym, iż zagadnienia tutaj poruszane omawiane są zazwyczaj w ramach kursu "Organizacja informacji" bądź "Katalogowanie i klasyfikacja".

GROMADZENIE MATERIAŁÓW BIBLIOTECZNYCH
(Collection Development)
Kryteria i narzędzia stosowane w selekcji i ocenie różnego rodzaju materiałów bibliotecznych. Poruszane są zagadnienia zarządzania zbiorami w różnych formatach we wszystkich typach bibliotek. Przegląd czynników mających wpływ na gromadzenie materiałów, a mianowicie analiza celów danej instytucji, charakterystyka użytkowników biblioteki, działalność wydawnicza i opis materiałów z różnych obszarów tematycznych. Kurs ma także za zadanie zapoznać studentów z polityką gromadzenia zbiorów bibliotecznych i zasadami dzielenia zasobów. Czasami prowadzone są dyskusje na temat cenzury, prawa autorskiego i poszanowania własności intelektualnej.
O znaczącej roli, jaką pełnią te zajęcia świadczy fakt, iż możliwość ich wyboru mają studenci 23 badanych uczelni. Ponadto w dwóch szkołach przedmiot ten należy do grona obowiązkowych.

INDEKSOWANIE I TWORZENIE ABSTRAKTÓW
(Indexing and Abstracting)
Zajęcia zapoznające studentów z teorią i praktyką w zakresie tworzenia abstraktów, opracowywania streszczeń różnego rodzaju dokumentów oraz manualnych i automatycznych systemów indeksowania. Prezentowane są różne style w tworzeniu abstraktów, a także ocenia się jakość i efektywność tego typu usług w odniesieniu do potrzeb użytkowników. Bada się wpływ poszczególnych metod indeksowania na proces wyszukiwania informacji. W trakcie kursu rozwija się praktyczne umiejętności studentów w sporządzaniu abstraktów, streszczeń oraz konstruowaniu słowników specjalistycznych.
Przedmiot ten występuje w 35-ciu analizowanych uczelniach, natomiast w dwóch możliwy jest jego wybór w ramach kursów obowiązkowych. Duża grupa szkół uwzględnia w swoich programach zagadnienia poruszane w trakcie tych zajęć, gdyż jest to obok "Katalogowania i klasyfikacji" jeden z najważniejszych kursów w zakresie organizacji i prezentacji informacji.

KONSERWACJA I OCHRONA MATERIAŁÓW BIBLIOTECZNYCH
(Conservation and Preservation of Library Materials)
Wprowadzenie do problematyki i zasad ochrony i konserwacji różnego typu materiałów bibliotecznych. Kurs zaznajamia studentów ze strategiami planowania i budowania skutecznych programów ochrony różnego typu zasobów materiałów bibliotecznych, a także z technikami ich konserwacji, zwłaszcza materiałów archiwalnych. Do składników takiego programu należą: polityka prewencyjna, ochrona przeciwpożarowa zasobów, strategie działania na wypadek katastrof, organizacja odpowiednich warunków klimatycznych i oświetlenia, planowanie budżetu oraz zbiór metod, technik konserwacji i rekonstrukcji materiałów w postaci analogowej. Wiele uczelni prowadzi współpracę ze specjalistami z tej dziedziny, a wiedzę teoretyczną uzupełnia się o warsztaty. Podczas zajęć dyskutuje się na temat obecnych trendów w zakresie ochrony i konserwacji, omawia się również zagadnienia z zakresu digitalizacji zasobów.
Prawie połowa badanych uczelni (23), uznało ów przedmiot za istotny element programu magisterskiego. Swego rodzaju wyjątkiem w tej dziedzinie jest University of Texas w Austin, gdzie oferuje się aż 15 przedmiotów o tej tematyce mających zarówno charakter teoretyczny jak i praktyczny. Wiąże się to niewątpliwie z możliwością wyboru na tej uczelni specjalizacji o nazwie "Preservation and Conservation Studies".

KONSTRUOWANIE TEZAURUSÓW
(Thesaurus Construction)
Analiza związków między pojęciami, terminami oraz obiema tymi grupami i sposobów ich jasnego wyrażenia w tezaurusach 12. Zastosowanie zasad budowania tezaurusów w różnych obszarach tematycznych. Dużo uwagi poświęca się roli tezaurusów w systemach wyszukiwania informacji wspomagających proces uzyskiwania słownictwa kontrolowanego. Każdy student konstruuje tezaurus w wybranej przez siebie dziedzinie tematycznej.
Kurs pojawia się jedynie w 7-miu szkołach, gdyż podobnie jak w przypadku przedmiotu "Analiza tematyczna" zagadnienia te są poruszane częściej w ramach innych zajęć o nazwie "Indeksowanie i tworzenie abstraktów".

KSIĄŻKI RZADKIE
(Rare Books)
Problematyka wyboru, gromadzenia, organizacji i przechowywania zbiorów książek rzadkich w bibliotece. Kładzie się przede wszystkim nacisk na zagadnienia związane z zarządzaniem takimi kolekcjami. Uwagę poświęca się także ogólnemu zapoznaniu się z zawartością i charakterystyką ważnych zbiorów książek unikatowych. Wiedza teoretyczna w tym zakresie prezentowana jest najczęściej w formie wykładów bądź odczytów.
Jako odrębny, przedmiot ten jest obecny w programach 7-miu analizowanych uczelni.

MATERIAŁY ARCHIWALNE I RĘKOPISY
(Archives and Manuscript Management)
Wprowadzenie do zagadnień zarządzania prywatnymi i publicznymi zbiorami archiwalnymi i rękopisami. Uwagę skupia się na sposobach gromadzenia, przechowywania i udostępniania zasobów tego typu. W niektórych uczelniach szerzej omawia się problematykę ochrony i konserwacji rękopisów oraz dokumentów archiwalnych. Studenci poznają historię i podstawy teoretyczne gromadzenia zasobów archiwalnych. Zajęcia są najczęściej wzbogacane o doświadczenie praktyczne w pracy z tego typu materiałami oraz wizyty w archiwach. Podkreśla się także rolę i rozwój zawodu archiwisty.
Bardzo duża popularność tego kursu związana jest prawdopodobnie z zapotrzebowaniem zarówno ze strony studentów jak i rynku pracy. Przedmiot jest oferowany przez 28 szkół bibliotekoznawstwa i informacji naukowej, zawsze jednak należy do grupy zajęć nadobowiązkowych.

USŁUGI TECHNICZNE W BIBLIOTEKACH
(Technical Services)
Administracja, organizacja i funkcje usług technicznych w bibliotece. W ramach zajęć omawia się problemy w selekcji, gromadzeniu, przechowywaniu i katalogowaniu wszystkich typów materiałów bibliotecznych. Zwraca się uwagę na zagadnienia automatyzacji procesów bibliotecznych.
Tematyka tych zajęć poruszana jest częściowo w grupie przedmiotów zajmujących się aspektami organizacji i gromadzenia zasobów informacji. Niemniej jednak samodzielny kurs proponuje 13 analizowanych uczelni, w tym w dwóch jest wymagany do ukończenia programu.

WYDAWNICTWA PERIODYCZNE
(Serials)
Wprowadzenie do zasad i narzędzi wykorzystywanych w selekcji, nabywaniu i organizacji zbiorów wydawnictw periodycznych. Analizuje się manualne i automatyczne metody katalogowania czasopism oraz sposoby ich udostępniania. Studenci stykają się w trakcie zajęć z usługami online w tym zakresie. Poza tym przeprowadza się dyskusje na temat kryteriów wyboru pośredników dostarczających periodyki i usług, które oferują. Część uczelni zajmuje się ponadto zagadnieniami współpracy na szczeblu stanowym, państwowym i międzynarodowym w zakresie gromadzenia i dzielenia zasobów tego rodzaju.
W 12-tu programach kształcenia przedmiot ten należy do grupy nadobowiązkowych i jest oferowany jako samodzielny kurs. Natomiast pozostałe uczelnie włączyły go do zagadnień omawianych w trakcie zajęć "Usługi techniczne".

ZARZĄDZANIE REKORDAMI INFORMACYJNYMI
(Records Management)
Zapoznanie z głównymi teoriami i metodologią stosowanymi w zarządzaniu rekordami informacyjnymi w różnego typu organizacjach. Sporo uwagi poświęca się takim zagadnieniom jak: inwentaryzacja rekordów i ocena ich wartości, strategie działania na wypadek katastrof, organizacja plików, przeglądanie rekordów i usuwanie zdezaktualizowanych pozycji, administrowanie zbiorami zawierającymi informacje na temat ważnych wydarzeń życiowych (np. narodziny), reprografia, mikrografia oraz ochrona tych zasobów. Porusza się również zagadnienia wykorzystania komputera w przechowywaniu i wyszukiwaniu rekordów informacyjnych.
Co druga uczelnia uwzględniła ten przedmiot w grupie tzw. electives. Świadczy to o tym, iż w dziedzinie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej przykłada się dużą wagę do tej problematyki.

ZASOBY INFORMACJI WIZUALNEJ: FILM
(Visual Information Resources)
Film rozumiany jako główny środek przekazu w informacji, komunikacji i edukacji oraz jako forma wyrazu artystycznego. Zagadnienia poruszane w trakcie zajęć to: ewolucja form filmowych, podstawowe słownictwo w zakresie recenzowania, tworzenie zbiorów materiałów filmowych i zapoznanie z różnymi gatunkami filmu (film fabularny, krótkometrażowy, dokumentalny, animowany i propagandowy). Archiwista filmowy widziany jako historyk i jego obowiązki. Przegląd literatury na temat filmu, analiza metod selekcji oraz wykorzystanie filmu w nauczaniu.
Przedmiot obecny zaledwie w 5-ciu uczelniach, ponadto omawiany z różnej perspektywy zależnie od szkoły.

ZBIORY SPECJALNE
(Special Collections)
Wprowadzenie do podstawowych zasad selekcji, gromadzenia, przechowywania i postępowania ze zbiorami specjalnymi, uwzględniając zróżnicowanie zarówno w zakresie tematyki jak i formy materiałów. Katalogowanie, zarządzanie i sposoby udostępniania takich zasobów jak: materiały archiwalne, książki unikatowe, zbiory kartograficzne (mapy), fotograficzne i rękopisy. Dyskusje na temat praw własności intelektualnej, etyki i sposobów ochrony i konserwacji.
W 8-miu szkołach zajęto się bezpośrednio tymi zagadnieniami, w dwóch omawia się oddzielnie zasoby kartograficzne, natomiast w 3 prowadzi się kursy dotyczące zbiorów fotograficznych.



Początek strony   |  Powrót