Towarzystwo Przyjaciół Biblioteki Raczyńskich
Powrót


 Historia gruntów fundacyjnych

 Działania TPBR

 Aktualności

 Akcje publiczne

 Zarząd
61-763 Poznań, ul. Wroniecka 14, tel. 855-12-44

Kandydaci do Sejmu i Senatu o Bibliotece

Historia gruntów fundacyjnych Biblioteki Raczyńskich

Biblioteka została otwarta 5 maja 1829 r. Kiedy powstawała była biblioteką nowoczesną i przestronną. Utrzymywana była z dochodów z dóbr pleszewskich Raczyńskiego, ze sporej sumy (12 tys. zł) złożonej przez niego w warszawskiej kasie oszczędności oraz z wynajmu niektórych pomieszczeń. I tak było przez cały okres zaborów, choć z czasem zarząd nad nią całkowicie przejęli Niemcy. Jej księgozbiór wynoszący na początku ok. 13 tys. tomów, z początkiem naszego wieku wzrósł do ok. 50 tys. tomów. W związku z tym pruski magistrat Poznania postanowił po 1910 r. zbudować obok Biblioteki nowy budynek. Przeszkodził temu wybuch I wojny światowej.

Powojenna inflacja pochłonęła kapitały, jakie na jej utrzymanie przeznaczył Raczyński. W 1924 r. miasto, na wniosek Cyryla Ratajskiego, całkowicie przejęło Bibliotekę, tzn. zaczęło ją finansować. Szybko wzrastająca liczba zbiorów spowodowała, że w latach 30. powrócił temat rozbudowy. Dyrektor Andrzej Wojtkowski starał się o budynki wzniesione na gruntach fundacji, dzierżawione przez właścicieli restauracji "Adria". Chciał je przejąć po wygaśnięciu dzierżawy i urządzić w nich magazyny, a na ich miejsce w gmachu głównym wprowadzić katalogi i czytelnie. Planom tym przeszkodził wybuch kolejnej wojny.

Budynek Biblioteki w 1945 r. został doszczętnie zniszczony. Aby mogła ona funkcjonować, nowe władze Poznania przekazały jej budynek po dawnej szkole przy ul. Święty Marcin. Mieszczą się tam teraz zbiory XIX i XX wieczne. Klasycystyczny budynek przy pl. Wolności został odbudowany dopiero w 1956 r. - na zewnątrz w tym samym kształcie, za to o bardzo zmienionym wnętrzu. Umieszczono tu najstarszą część zbiorów. Władze miasta planowały budowę na placu za Biblioteką nowego dużego gmachu bibliotecznego, budynek przy Świętym Marcinie traktując jako lokum tymczasowe. Odbudowany gmach architekt Janina Czarnecka potraktowała więc jako miejsce reprezentacyjne. Kosztem wielu znajdujących się tu przedtem sal zbudowano dużą, dwustronną klatkę schodową. W przyszłości z podestu na półpiętrze miało prowadzić przejście do nowego gmachu. Chciano go budować jeszcze w latach 60., ale znów nie było pieniędzy. W 1978 r. kilka działek należących do biblioteki i osób prywatnych, przejętych w 1945 r. przez Skarb Państwa, przekazano w zarząd Poczcie Polskiej i Telekomunikacji. Wtedy powstał projekt wzniesienia gmachu użytkowanego wspólnie przez Bibliotekę i Pocztę Polską, w którym większość powierzchni (54 tys. m3) miała przypadać Bibliotece, pozostała część (38 tys. m3) - Poczcie Polskiej.

W 1993 r. TP.S.A. wystąpiła do wojewody poznańskiego o wydanie decyzji przekazującej jej grunty, którymi od 1978 zarządza i 11 sierpnia tegoż roku Włodzimierz Łęcki taką decyzję podpisał. W sierpniu 1998 r. Sąd Rejonowy na wniosek TP SA dokonał wpisu do księgi wieczystej, na mocy którego TP SA stała się wieczystym użytkownikiem historycznych gruntów przy Al. Marcinkowskiego, na których zamierza zbudować hotel i podziemne (pięciopiętrowe) parkingi. Słane przez Dyrekcję Biblioteki pisma do Zarządu Miasta o zarezerwowanie terenu pod rozbudowę książnicy pozostały bez odpowiedzi. Z początkiem 1999 r. fakty te, zachowywane w tajemnicy, przedostały się do opinii publicznej.