Pierwsza strona
Warto wiedzieć

Anna Blażewicz

TECHNOLOGICZNE ASPEKTY DOSTĘPU DO INFORMACJI W ŚRODOWISKU ELEKTRONICZNYM


ROZDZIAŁ PIERWSZY

WSTĘP


1.1 DLACZEGO BIBLIOTEKI CYFROWE

Od wydania pierwszej książki minęło już ponad pięćset lat. Była nią Biblia wydana w 1455 roku przez J.Gutenberga, wynalazcy druku. W dzisiejszych czasach z książek korzystają wszyscy. Tak się do nich przyzwyczailiśmy, że już nie wyobrażamy sobie zdobywania wiedzy w inny sposób. Jednak zarówno technologia jak i nauka wciąż posuwają się naprzód, przynosząc nam coraz nowsze, lepsze rozwiązania. Przykładem może być między innymi pomysł stworzenia biblioteki cyfrowej.
Biblioteki cyfrowe ze względu na swój charakter są dedykowane szczególnie do grup naukowców, studentów czy też do wszystkich ludzi poszukujących najnowszych informacji z różnych dziedzin. Dzięki Internetowi możliwe jest publikowanie i czytanie artykułów z całego świata i szybka wymiana informacji pomiędzy ludźmi różnych narodowości i krajów. Dostęp do materiałów jest lepszy, ponieważ jedna kopia może być jednocześnie przeglądana przez wielu użytkowników. Biblioteki cyfrowe przyciągają użytkowników za pomocą sposobu prezentacji informacji, ponieważ są one przedstawiane w postaci normalnego tekstu oraz przy użyciu efektów trójwymiarowych, video, dźwięków czy obrazów. Ponadto koszty utrzymania zasobów cyfrowych są mniejsze w porównaniu do standardowych książek, dzięki możliwości współdzielenia ich poprzez te uniwersytety, które z danej biblioteki cyfrowej korzystają. Biblioteki cyfrowe otwierają perspektywy ludziom niewidomym. Za pomocą karty dźwiękowej również oni mogą korzystać z Internetu. Równie ważną zaletą jest większa ochrona środowiska, gdyż nie wycina się drzew do produkcji papieru.
Oczywiście biblioteki cyfrowe to nie tylko same zalety. Nie ma tu jak w przypadku standardowych bibliotek starzenia się książek, jest natomiast widoczny postęp technologiczny. Te urządzenia, które kiedyś wydawały się być niezawodne i wspaniałe są teraz zamieniane na inne, lepsze. To samo dzieje się z oprogramowaniem, z którego biblioteki cyfrowe korzystają. Wreszcie ważne są również preferencje i przyzwyczajenia samych czytelników, którym trudno jest przestawić się z wersji pisanej na elektroniczną.


1.2 POCZĄTKI BIBLIOTEK CYFROWYCH

Biblioteki cyfrowe powstały początkowo w krajach o wysokim rozwoju technologicznym. Przykładem może być Ameryka Północna, gdzie dzięki rywalizacji pomiędzy różnymi firmami codziennie można usłyszeć o nowych osiągnięciach technologicznych, oprogramowaniu czy odkryciach sprzętowych. Ponadto dostęp do Internetu jest tam o wiele łatwiejszy i tańszy niż w Polsce. Jakość usług telekomunikacyjnych i rozwój sieci jest w Ameryce znacznie lepsza. Duży rozwój informatyczny oraz zalety materiałów elektronicznych przyczyniły się do rozwoju książek cyfrowych. Początkowo próbowano przenieść treść książek na płyty CD i odtwarzać je na ekranie komputera. Jednak pomysł ten nie został przyjęty entuzjastycznie przez czytelników, ponieważ trudno jest czytać książki np. powieściopisarzy z ekranu komputera. W tej chwili również to nie jest problemem. Wymyślono specjalne czytniki do stron zapisanych w formie elektronicznej. Swoim wyglądem i cechami przypominają one tradycyjną książkę, jednak są od niej lepsze, ponieważ w jednym takim czytniku może znajdować się tyle różnych książek i artykułów, które z powodzeniem tworzą bibliotekę. Taki czytnik można zabierać ze sobą wszędzie oraz zmieniać pozycje artykułów w nim zawarte.
Jednak oprócz czytników potrzebne są także inne zasoby, by czytelnicy mogli korzystać z biblioteki cyfrowej. Z tymi zasobami związane są kolejne zagadnienia. Po pierwsze należy zastanowić się jakie zasoby miałaby biblioteka zawierać i kto miałby z niej korzystać. Gdy znany już jest zakres i rozmiar elementów składowych trzeba oszacować wymagania sprzętowe między innymi pojemność pamięci, dysków, odpowiedni serwer sieciowy i skaner. Ponadto niezbędne jest określenie oprogramowania obsługującego bibliotekę cyfrową, w którego skład wchodzi wybór platformy systemowej i odpowiednia struktura bazy danych. W dalszej kolejności trzeba ustalić format przechowywanych informacji, które będą dostępne w Internecie. Pojawiają się wtedy kolejne problemy związane z digitalizacją danych, czyli ich zamianą z postaci drukowanej na cyfrową. Jest to trudniejsze, gdy dane pochodzą z różnych źródeł. Po zamianie informacji na postać cyfrową trzeba dostarczyć odpowiednich mechanizmów umożliwiających przeszukiwanie. Jest to możliwe poprzez stworzenie indeksów oraz oprogramowanie dobrych wyszukiwarek. Z umieszczeniem prac badawczych, książek czy publikacji w Internecie i udostępnieniem ich zainteresowanym czytelnikom związane są też prawa autorskie. Ostatnim, lecz nie mniej ważnym problemem jest odpowiednia kompresja oraz przechowywanie obrazów. Konieczne jest w tym przypadku zachowanie kompromisu pomiędzy odpowiednią rozdzielczością obrazka a czasem ładowania strony. By wszystkie zasoby biblioteczne można było przeszukiwać, trzeba zapewnić możliwość odnajdywania odpowiednich informacji. Do tego wskazane jest zastosowanie mechanizmu OCR [37].


1.3 CEL I ZAKRES PRACY

Celem pracy jest dokonanie pełnego przeglądu powyższych problemów, powstających podczas tworzenia biblioteki cyfrowej w oparciu o projekty przeprowadzane na całym świecie, a także zasugerowanie rozwiązań dostępu do informacji elektronicznej w środowisku akademickim ze szczególnym uwzględnieniem problemu kompresji i przechowywani obrazów.
Końcowym etapem pracy będzie projekt biblioteki cyfrowej.


Początek strony  |   Spis treści   |   Następna strona