Pierwsza strona


Protokół z posiedzenia Zespołu Koordynacyjnego NUKAT
w dniu 10 marca 2000

10.03 2000 r. odbyło się w BN spotkanie ZK NUKAT. Obecni: M. Burchard, E. Dobrzyńska-Lankosz, B. Feret, H. Hollender, J. A. Nikisch, A. Padziński, J. Pasztaleniec-Jarzyńska, J. Sadowska, T. Wolniewicz (za M. Śliwińską, W. Sachwanowicz, zawiesił udział w pracach ZK). Spotkanie prowadziła J. Pasztaleniec-Jarzyńska.

Przedmiotem spotkania były dwie sprawy:
a) stanowisko Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem" z dnia 23 lutego 2000 r. w sprawie bazy NUKAT w kontekście bazy BRUKAT;
b) stanowisko członków ZK w sprawie realizacji koncepcji NUKAT w związku z przyjazdem prof. R. Quandta z Fundacji Mellona.
Stanowisko Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem" i Poznańskiej Fundacji zreferował J. A. Nikisch, podając, że:
Porozumienie "Biblioteka z Horyzontem" i Fundacja Poznańska nie mogą zgodzić się na koncepcję NUKAT bez bazy BRUKAT (niekontrolowanej kartotekami wzorcowymi), bo to pozbawia je możliwości włączenia swoich zasobów do NUKAT, a liczba rekordów choćby tylko bibliotek poznańskich szacowana jest w tej chwili na ok. 300 tys. (ok. 40 tys. roczny przyrost). Biblioteki chcą współpracować z NUKATem optymalnie z punktu widzenia ich interesów. Odrzucenie koncepcji BRUKAT pozbawia je szansy efektywnej współpracy z NUKAT, dlatego proponowane są dwa rozwiązania:
1) Zwrócić się do prof. Quandta i Fundacji Mellona o podział przyznanego grantu.
2) Doprowadzić do zagwarantowania bibliotekom Horizona realnych korzyści z NUKATa. Chodzi tu o:
a) właściwy interfejs dla bibliotek Horizona do systemu obsługujacego NUKAT, umożliwiający łatwą współpracę. Może to być utworzenie bazy buforowej, którą mogłaby być baza Biblioteki Uniwersytetu w Toruniu lub dalsze prace nad koncepcją bazy BRUKat. Taki interfejs powinien być wynegocjowany od dostawcy systemu obsługującego NUKAT.
b) zagwarantowanie realnego wpływu bibliotekom Horizonowym na zarządzanie NUKATem;
c) zwolnienie na 5 lat bibliotek Horizonowych z wszelkich opłat za pobieranie opisów z bazy NUKAT.

W przypadku odrzucenia naszych propozycji Porozumienie "Biblioteka z Horyzontem" będzie samodzielnie dążyło do utworzenia katalogu zbiorczego o przeznaczeniu informacyjnym. Zakłada się, że część bibliotek Horizonowych może podjąć bezpośrednią współpracę z NUKATem, natomiast pozostałe współpracowałyby za pośrednictwem bazy buforowej, którą będzie baza Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu.
W komentarzu do stanowiska Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem" M. Burchard zwróciła uwagę, że biblioteki tej grupy od pewnego już czasu nieoficjalnie czerpią rekordy kartoteki haseł wzorcowych z CKHW. Dostrzegły więc korzyści polegajace na korzystaniu ze wspólnego dorobku, chociaż nie uczestniczą w jego wytwarzaniu. M. Burchard poprosiła o uregulowanie sprawy pobierania rekordow z CKHW, w celu objęcia ich systemem aktualizacji rekordów.
Wobec zaistniałej sytuacji ZK uznał za celowe wyrażenie oficjalnych stanowisk w sprawie realizacji projektu NUKAT przez wszystkich, którzy podpisali pierwotny projekt NUKAT.

Stanowisko w sprawie koncepcji NUKAT wyrażone przez biblioteki grupy VTLS.

Przedstawiciele Porozumienia o Współpracy Bibliotek Wdrażających i Użytkujących VTLS uważają, że katalog centralny należy zbudować zgodnie z koncepcją, która została przedstawiona w wystąpieniu do Fundacji A. W. Mellona i na którą zostały przyznane fundusze.
Przedstawiciele Porozumienia o Współpracy Bibliotek Wdrażających i Użytkujących VTLS nie zgadzają się na podział kwoty przyznanej na realizację projektu. W kalkulacji kosztów realizacji projektu NUKAT uwzględniono tylko jeden katalog centralny i nie da się za te same pieniądze zbudować dwóch katalogów.
Biblioteki zrzeszone w Porozumieniu o Współpracy Bibliotek Wdrażających i Użytkujących VTLS podejmują się realizacji projektu NUKAT i uruchomienia katalogu centralnego.
Biblioteki, które podpisały się pod przyjętą koncepcją NUKAT, a obecnie jej nie akceptują, powinny złożyć rezygnację z uczestnictwa w projekcie. W celu zweryfikowania rzeczywistej gotowości bibliotek zgłoszonych do projektu przez swoje konsorcja, dyr. H. Hollender zwróci się do dyrektorów wszystkich bibliotek wymienionych w wystąpieniu do Fundacji Mellona z prośbą o określenie swojego indywidualnego stanowiska wobec projektu współtworzenia i wykorzystywania katalogu NUKAT, poprzez podpisanie odpowiedniej deklaracji.
Biblioteki VTLS, których dorobek będzie podstawą katalogu centralnego NUKAT, gotowe są udostępnić ten katalog do biernego użytkowania zainteresowanym bibliotekom.
Przedstawiciele Porozumienia o Współpracy Bibliotek Wdrażających i Użytkujących VTLS nie widzą sensu utworzenia, a zwłaszcza rozbudowywania brudnej bazy. Walor informacyjny brudnej bazy, zdaniem bibliotek VTLS, jest wątpliwy, a jej przydatności, jako bazy pośredniej we współtworzeniu NUKAT, nikt nie zdołał do tej pory precyzyjnie uzasadnić. Nie przedstawiono też szczegółowego projektu takiej bazy, który nie łamałby przyjętych reguł budowania NUKAT. Ponadto, na podstawie doświadczeń bibliotek VTLS (porównanie zawartości baz) szacuje się, że dla rekordów przewidzianych do ulokowania w brudnej bazie w znakomitej większości znajdą się odpowiedniki w katalogu NUKat.
Scalenie lokalnych katalogów Bibliotek VTLS posiadających obecnie łącznie prawie 800 tys. rekordów bibliograficznych, wniesie do katalogu NUKAT ok. 400 tys. oryginalnych, niezdublowanych rekordów bibliograficznych (nie licząc dostępnych rekordów egzemplarzy). Zbudowanie i udostępnienie brudnej bazy nie poprawi waloru informacyjnego katalogu NUKAT w sposób uzasadniający poniesione koszty. Budowanie brudnej bazy jest rozpraszaniem i tak dość szczupłych sił i trwonieniem środków, dlatego biblioteki grupy VTLS są przeciwne jej realizacji w ramach projektu katalogu centralnego.

Stanowisko w sprawie koncepcji NUKAT wyrażone przez Porozumienie "Biblioteka z Horyzontem"

Członkowie ZK z grupy "Biblioteka z Horyzontem" przyjmują do wiadomości stanowisko grupy VTLS. Nie będą przeszkadzać w realizacji projektu według dotychczasowych ustaleń, aczkolwiek uważają, że uwzględnienie bazy przejściowej BRUKAT niekontrolowanej kartotekami wzorcowymi byłoby celowe ze względów informacyjnych. Mają nadzieję, że realizatorzy projektu dołożą wszelkich starań, aby biblioteki Horizonowe mogły korzystać z bazy NUKAT, zarówno jako czynni, jak i bierni współpracownicy.
Projekt NUKAT w jego obecnym kształcie nie jest projektem wspólnym, choć pierwotnie podpisanym przez wszystkich uczestników. Jest to projekt wspólnie przyjęty przez biblioteki Horizonowe pod presją grupy VTLS, która nigdy nie wzięła pod uwagę propozycji zgłaszanych przez biblioteki Horizonowe. Ze strony przedstawicieli Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem" wielokrotnie padały propozycje i apele o ponowne przemyślenie modelu czegoś, co możnaby nazwać wspólnym, narodowym katalogiem centralnym. Wstępnie zaakceptowana (tuż przed złożeniem wniosku do Fudacji Mellona) propozycja stworzenia bardzo restrykcyjnego systemu współkatalogowania, korzystnego głównie dla bibliotekarzy a nie użytkowników, została później skrytykowana przez wiele bibliotek Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem". Główną przyczyną niezadowolenia były m.in. proponowane:
- wprowadzanie rekordów KHW w kliencie systemu katalogu centralnego i ograniczenia dotyczące przekazywania rekordów bibliograficznych w plikach;
- brak możliwości zaprezentowania w katalogu "narodowym" własnych rekordów, jeżeli nie są one kontrolowane zatwierdzonymi hasłami wzorcowymi, choć spełniają pozostałe kryteria jakości (brak centralnej informacji o zasobach);
- konieczność modyfikacji rekordów lokalnych w przypadku zmian w rekordach bazy centralnej;
- brak szybkiej możliwości włączenia do bazy centralnej bibliografii narodowej.
Wynikająca z proponowanych zasad ograniczoność NUKat do niewielkiej liczby bibliotek (w proporcji do ogólnej liczby bibliotek w kraju) wykorzystujących hasła wzorcowe CKHW została skrytykowana przez wielu dyrektorów bibliotek Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem".
Propozycje Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem", które w swoim wydźwięku zmierzały do większej liberalizacji zasad działania NUKat, tak by zasady te były do przyjęcia przez większość bibliotek w kraju, a powstały katalog miał znaczny walor informacyjny, były zawsze negowane i odrzucane przez przedstawicieli grupy VTLS. Jak na przykład:
- propozycja utworzenia dwóch baz, z których jedna służyłaby celom współkatalogowania i byłaby ściśle kontrolowana kartotekami haseł wzorcowych oraz drugiej, która powstałaby drogą zsumowania aktualnego stanu baz bibliotek uczestniczących i do której mogłyby przesyłać swoje rekordy biblioteki nie stosujące haseł zgodnych z CKHW. Baza taka przy odpowiednich procedurach deduplikacji stanowiłaby ważny instrument informacyjny szczególnie w aspekcie wypożyczeń międzybibliotecznych, choć oczywiście nie byłaby tak spójna wyszukiwawczo jak baza w całości kontrolowana przez KHW;
- propozycja jednej bazy, ale z dopuszczeniem rekordów niekontrolowanych CKHW, a odróżnianych za pomocą odpowiednich statusów;
- propozycja podjęcia prób wynegocjowania z dostawcą systemu katalogu centralnego odpowiednich interfejsów do lokalnych systemów bibliotecznych tak, by proces katalogowania mógł odbywać się w systemie lokalnym i aby interfejs w łatwy sposób zapewniał przesłanie rekordu do bazy centralnej.

W aktualnej sytuacji, nie widząc możliwości wypracowania wspólnego modelu NUKat, decyzję co do ewentualnego uczestnictwa pozostawiamy poszczególnym bibliotekom.

Stanowisko w sprawie koncpecji NUKAT wyrażone przez Bibliotekę Narodową

Biblioteka Narodowa (Joanna Pasztaleniec-Jarzyńska) popierała przedstawioną na poprzednim spotkaniu ZK koncepcję katalogu NUKAT poszerzoną o tzw. bazę BRUKAT, tj. niekontrolowaną kartotekami haseł wzorcowych bazę zbiorczą zawierającą rekordy bibliograficzne tworzone w formacie USMARC, służącą głównie informacji o zasobach polskich bibliotek. Tego typu koncepcja oczekiwana i popierana przez wiele bibliotek krajowych pozwoliłaby na włączenie do centralnych zbiorczych baz większość bibliotek stosujących systemy Aleph, HORIZON, PROLIB itp.
Wobec braku akceptacji przez grupę VTLS takiej koncepcji, a przede wszystkim ze względu na brak środków finansowych na realizowanie rozszerzonego zadania i brak spójnej koncepcji współpracy baz NUKAT i BRUKAT, BN akceptuje koncepcję katalogu NUKAT w wersji przedstawionej w wystąpieniu do Fundacji Mellona, gdyż jest to projekt spójny i korzystny dla BN, jak i innych bibliotek, a jego realizacja jest niezbędna dla racjonalizacji katalogowania zbiorów bibliotecznych w skali kraju.
Dotychczasowe doświadczenia grupy VTLS stwarzają szanse powstania w krótkim czasie NUKAT. Podział środków nie gwarantowałby realizacji projektu, a Fundacja Mellona nie wyraziłaby z pewnością na to zgody.
Projekt centralnego katalogu w wersji NUKAT oznacza, iż objęcie NUKATem wielkiej liczby bibliotek w Polsce nie nastąpi szybko, co oznacza, że BN będzie musiała nadal prowadzić centralne katalogi pismiennictwa zagranicznego w bibliotekach polskich.

Ustalono, że Zespół Koordynacyjny będzie kontynuował pracę bez zmian w swoim składzie.

Na wniosek B. Fereta członkowie ZK poddali głosowaniu aktualną koncepcję NUKAT.
Na pytanie: Kto z członków ZK popiera realizację NUKAT według koncepcji przedstawionej we wniosku do Fundacji Mellona i bez uzwględnienia propozycji Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem", 6 członków ZK opowiedziało się za realizacją, 3 wstrzymało się od głosu.
Za realizacją opowiedzieli się: M. Burchard, E. Dobrzyńska-Lankosz, H. Hollender, A. Padziński, J. Pasztaleniec-Jarzyńska, J. Sadowska.
Wstrzymali się od głosu: B. Feret, J. A. Nikisch, T. Wolniewicz.

Wyrażono nadzieję, że ustalenia ZK zostaną podtrzymane i potwierdzone na spotkaniach przedstawicieli BN, bibliotek Konsorcjum VTLS i Porozumienia "Biblioteka z Horyzontem" na spotkaniu z prof. R. Quandtem.


Protokoł i uzupełnienia przekazane przez uczestników spotkania spisała

J. Sadowska
   


Początek strony | Powrót