Pierwsza strona




Opis bibliograficzny dokumentów w formacie USMARC w systemie HORIZON
Cz. 2 Wydawnictwo ciągłe
Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych, Poznań - Łódź 2000

Opracowanie:
Mirosława Lont
Ewa Woźniakowska
Biblioteka Główna Politechniki Łódzkiej

ISBN 83-912555-1-4

Wstęp

Opracowanie przeznaczone jest dla bibliotek sporządzających opisy bibliograficzne wydawnictw ciągłych w systemie HORIZON. Zostało przygotowane na podstawie tłumaczenia: Format USMARC rekordu bibliograficznego. Materiały szkoleniowe. Łódź 1997, dokonanego przez zespól w składzie: Mirosława Lont, Irena Terlecka, Ewa Woźniakowska.

Podstawą tłumaczenia wówczas był:

  • USMARC format for bibliographic data. Prepared by Network Development and MARC Standards Ońrce. Washington 1994 Update No.1 March 1995 oraz
  • USMARC concise format for bibliographic data: Http://www.loc.gov/marc/bibliographic/ uwzględniający Updates No.1 March 1995, No. 2 March 1996, No. 3 July 1997.
W opracowaniu uwzględniono postanowienia polskiej normy: PN-N-O1152-2:1997 Opis bibliograficzny - Wydawnictwa ciągłe.

Akronimy, skróty i symbole używane w opracowaniu:

    ISBD - International Standard Bibliographic Description czyli Międzynarodowy Znormalizowany Opis Bibliograficzny
    CKHW - Centralna Kartoteka Haseł Wzorcowych
    CKTCz - Centralny Katalog Wydawnictw Ciąglych
    NP - Niepowtarzalny
    P - Powtarzalny
    CIP - cataloging-in publication (katalogowanie w procesie wydawniczym)
    # - odstęp
    | - wypełniacz
    $ - separator podpola

Zasady ogólne

Opis bibliograficzny wydawnictwa ciągłego tworzy się zgodnie postanowieniami normy: PN-N-O1152-2:1997 Opis bibliograficzny- Wydawnictwa ciągłe.

Przyjęto drugi stopień szczegółowości opisu dla czasopism zagranicznych oraz trzeci stopień szczegółowości opisów dla czasopism polskich, jeżeli będzie tego wymagalo współkatalogowanie z Biblioteką Narodową w trakcie tworzenia Narodowego Uniwersalnego Katalogu Centralnego (NUKAT).

Podstawą opisu jest pierwszy zeszyt wydawnictwa ciągłego wliczony w ciąg numeracji lub pierwszy zeszyt spośród określonego ciągu zeszytów.

Informację o numerze sygnalnym, który nie jest wliczony w ciąg numeracji, podaje się w polu 500

(Uwaga ogólna).

Podstawą opisu dokumentu wtórnego (reprintu, mikroformy) jest pierwszy zeszyt tego dokumentu.

W opisie bibliografcznym wydawnictwa ciągłego należy stosować znaki umowne wg tabl.1 zamieszczonej w normie PN-N-O1152-2:1997 (s. 7-8). Podano je również przy omawianiu poszczególnych pól opisu bibliograficznego.

Elementy opisu podaje się zasadniczo w języku, w jakim występują w opisywanym wydawnictwie. Dopowiedzenia własne i skróty powinno się podawać również w języku, w jakim występuje element opisu, którego dotyczą, z wyjątkiem przypadków, gdy należy podać skrót umowny w języku łacińskim (np. pole 245, 260), jak tego wymaga NUKAT.

Opisy sporządza się w alfabecie łacińskim. Alfabety niełacińskie należy transliterować zgodnie z następującymi normami: PN-ISO 9:2000 (cyrylickie), PN- ISO 843:1999 (grecki), PN-N-01211:1974 (hebrajski), PN-N-01212:1974 (jidysz); inne pisma niełacińskie - zgodnie z istniejącymi normami i zaleceniami międzynarodowymi.

Wyrazy typowe w poszczególnych elementach opisu bibliograficznego skraca się wg polskiej normy PN-N-01158:1985 Skróty wyrazów i wyrażeń w opisie bibliograficznym.

Wydawnictwo ciągłe kataloguje się pod jego każdorazowym tytulem, tzn. w przypadku istotnych zmian tytułu konieczne jest utworzenie nowego rekordu bibliograficznego.

Do istotnych zmian tytułu zalicza się:
- zmianę języka wydawnictwa,
- zmianę nazwy instytucji sprawczej.
Do zmian nieistotnych zalicza się:
- zmiany rodzajników, przyimków, spójników,
- zmiany pisowni lub interpunkcji, nie powodujące zmiany znaczenia tytułu,
- zmiany końcówek fleksyjnych,
- przejściowe zmiany w kolejności tytułów wyrażonych w różnych wersjach językowych,
- zmiany w relacji tytułu właściwego typu nazwa rodzajowa z oznaczeniem odpowiedzialności, przez dodanie lub pominięcie przysłówka.

Dane czasopism polskich wprowadzane do pól: 022 (ISSN), 210 (Skrót tytulu kluczowego), 222 (Tytuł kluczowy) należy sprawdzać w bazie danych o polskich wydawnictwach ciągłych Narodowego Ośrodka ISSN.

Tytuły właściwe polskich czasopism należy sprawdzać w bazach Biblioteki Narodowej: Centralnym Katalogu Czasopism Polskich i Czasopisma polskie nowe (dostępnych pod adresem http://193.59.172.222/wykaz.htm) lub w Bibliografii Wydawnictw Ciągłych Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł (wkładka do Przewodnika Bibliografcznego) albo w Centralnym Katalogu Wydawnictw Ciągłych (CKTCz), tworzonym przez biblioteki VTLS w Gdańsku (dostęp przez telnet: koala.bg.univ.gda.pl).

Znaki umowne poprzedzające podpola, obwiedzione są w przykładach odstępami (z wyjątkiem przecinka i kropki), ale system Horizon wstawia automatycznie odstęp po znaku umownym, poprzedzającym bezpośrednio kod następnego podpola, co zostało uwzględnione w omówieniach znaków umownych.

Ze względu na wymagania CKHW co do znaków umownych w hasłach, w instrukcji nie uwzględniono wymaganych przez format USMARC znaków ";" przed podpolem $v w polach haseł dla serii: 440 i 8XX i "," przed podpolem $i w polu 440.

Ponieważ w grupach zajmujących się ujednolicaniem przepisów katalogowania dla potrzeb katalogu centralnego (NUKAT) nie rozstrzygnięto jeszcze wszystkich problemów - niektóre fragmenty instrukcji mogą ulec zmianie.

Struktura rekordu

Struktura rekordu USMARC w systemie HORIZON składa się z etykiety rekordu i pól danych.

Etykieta rekordu jest polem stałej długości złożonym z 24 znaków (00-23).
Pierwszych pięć pozycji zawiera długość rekordu (znaki numeryczne).
Pozycje 12- 16 zawierają bazowy adres danych. Jest to generowany przez system pięcioznakowy łańcuch numeryczny wskazujący pozycję pierwszego znaku pierwszego zmiennego pola kontrolnego w rekordzie.
Pozycje 20-23 to tzw. mapa adresowa.
Pola danych identyfikowane są za pomocą trzyznakowych etykiet pól. Pola dzielą się na pola stalej i zmiennej długości.
Pola stałej dlugości (pola kontrolne) podzielone są na pozycje, które zawierają w skróconej formie informację o rekordzie. Informacja ta musi mieścić się w predefiniowanej długości pola. Na niektórych pozycjach ograniczenia dotyczą nie tylko długości, ale również zawartości, która musi być zgodna z formatem USMARC. Wypełnia się je w trybie "edycja pól stałej długości", czyli w postaci widocznych na ekranie formularzy.

Pola zmiennej długości zawierają dwa jednoznakowe wskaźniki, którymi mogą być cyfra lub odstęp. Pola te składają się z podpól. Każde podpole oznaczone jest kodem podpola w postaci małej litery lub cyfry, który poprzedzony jest separatorem wyrażonym w niniejszej instrukcji w postaci znaku '$'. W przykładach podanych w instrukcji po kodzie podpola - dla jasności zapisu - wstawiony jest odstęp. Przy wprowadzaniu danych ten odstęp jest niepotrzebny. Pola zmiennej długości mogą być lub nie kontrolowane przez hasła wzorcowe.

Zarówno pola jak i podpola mogą być powtarzalne lub nie. W przypadku pól informacja o ich powtarzalności znajdzie się w niniejszym opracowaniu obok etykiety pola i jego nazwy słownej, w przypadku podpól obok kodu podpola i jego nazwy.




SPIS TREŚCI

WSTĘP
Etykieta rekordu

001 - Numer kontrolny rekordu
005 - Data i czas ostatniej operacji
008 - Elementy danych stałej długości
022 - ISSN
035 - Numer systemowy
040 - Instytucja sporządzająca opis
041 - Język dokumentu
044 - Kod kraju wydawcy
080 - Symbol UKD
130 - Tytuł ujednolicony wydawnictwa
210 - Tytuł skrócony
222 - Tytuł kluczowy
245 - Tytuł właściwy wydawnictwa ciągłego i oznaczenie odpowiedzialności
246 - Wariant tytułu
250 - Oznaczenie wydania
256 - Charakterystyka dokumentu elektronicznego
260 - Adres wydawniczy
270 - Adres
300 - Strefa opisu fizycznego
310 - Bieżąca częstotliwość
321 - Poprzednia częstotliwość
362 - Strefa numeracji
440 - Tytuł serii w formie do wyszukiwania
490 - Tytuł serii w formie nie do wyszukiwania
500 - Uwaga ogólna
504 - Uwaga o bibliografii
505 - Sformalizowana uwaga dotycząca zawartości
510 - Uwaga dotycząca cytaty bibliograficznej
513 - Uwaga dotycząca rodzaju sprawozdania i jego zasięgu chronologicznego
515 - Uwaga dotycząca numeracji
520 - Streszczenie itp. uwagi
521 - Uwaga o przeznaczeniu czytelniczym
525 - Uwaga dotycząca dodatków i zeszytów specjalnych
530 - Uwaga dotycząca innej postaci fizycznej wydawnictwa ciągłego
533 - Uwaga o reprodukcji
534 - Uwaga o podstawie reprodukcji
536 - Uwaga o finansowaniu wydawnictwa ciągłego
538 - Uwagi techniczne
546 - Uwaga o języku opisywanych materiałów
550 - Uwaga o instytucji sprawczej
555 - Uwaga dotycząca indeksów skumulowanych
580 - Uwaga o pozycji związanej
586 - Uwaga o nagrodzie
600 - Hasło przedmiotowe - nazwa osobowa
610 - Hasło przedmiotowe - nazwa ciała zbiorowego
611 - Hasło przedmiotowe - nazwa imprezy
630 - Hasło przedmiotowe - tytuł
650 - Hasło przedmiotowe - nazwa pospolita
651 - Hasło przedmiotowe - nazwa geograficzna
700 - Hasło dodatkowe - nazwa osobowa
710 - Hasło dodatkowe - nazwa ciała zbiorowego
711 - Hasło dodatkowe - nazwa imprezy
740 - Hasło dodatkowe - tytuł
760 - Seria główna
762 - Podseria
765 - Oryginalna wersja językowa
767 - Przekład
770 - Dodatek/zeszyt specjalny
772 - Dokument macierzysty dla dodatku
775 - Inne wydanie
776 - Inna postać fizyczna jednostki bibliograficznej
777 - Współwydane
780 - Tytuł poprzedni
785 - Tytuł następny
787 - Inny rodzaj związku
830 - Hasło dodatkowe serii - tytuł
856 - Elektroniczne źródła danych i sposób dostępu
BIBLIOGRAFIA



Początek strony | Powrót