Pierwsza strona




Opis bibliograficzny dokumentów w formacie USMARC w systemie HORIZON
Cz. 1 Książka
Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych, Poznań - Łódź 1999

Opracowanie:
Mirosława Lont
Ewa Woźniakowska
Biblioteka Główna Politechniki Łódzkiej

przy współpracy:
Ireny Terleckiej
Biblioteka Uniwersytecka w Łodzi

ISBN 83-912555-0-6

Wstęp

Poniższe opracowanie jest przeznaczone dla bibliotek, które sporządzają opisy bibliograficzne książek w formacie USMARC w systemie HORIZON i wykorzystują CKHW jako źródło haseł wzorcowych. Zostało przygotowane na podstawie tłumaczenia formatu USMARC wykonanego przez autorki:

  • Mirosława Lont, Irena Terlecka, Ewa Woźniakowska: Format USMARC rekordu bibliograficznego. Materialy szkoleniowe. Łódź 1997
Podstawą tłumaczenia wówczas był:
  • USMARC format for bibliographic data. Prepared by Network Development and MARC Standards Office. Washington 1994 Update No.1 March 1995
  • USMARC Concise format for bibliographic data. Http://www.loc.gov/marc/bibliographic/ (uwzględniający: Update No.1 March 1995, Update No. 2 March 1996 i Update No. 3 July 1997).
W instrukcji uwzględniono też:
  • postanowienia Polskiej Normy PN-N-01152/01:1982 Opis bibliograficzny - Książki wraz z poprawką A1
  • postanowienia projektu Polskiej Normy PrPN-N-01229 Hasło opisu bibliograficznego - Hasło osobowe
  • unieważnienie Polskiej Normy PN-N-09012:1997 dotyczącej kodów języków i zastąpienie jej wykazem USMARC Code List for Languages, dostępnym pod adresem http://lcweb.loc.gov/marc/languages/ oraz postanowieniami w tym zakresie Polskiej Normy PN-N-O1158:1985
oraz
  • zmiany wynikające z opracowywanych obecnie przez bibliotekarzy pracujących z systemami: VTLS, INNOPAC i HORIZON ujednoliconych sposobów postępowania przy tworzeniu katalogu on-line:
  • Ujednolicone sposoby postępowania przy tworzeniu katalogu online. Oprac. Irena Gruchała. [S.1.] 1998. Wydruk komputerowy
  • ze względu na specyficzne dla systemu Horizon tworzenie rekordów khw za pośrednictwem rekordu bibliograficznego należało uwzględnić zmiany wynikające z ujednolicania zasad tworzenia rekordów khw:
  • Ujednolicone zasady tworzenia rekordów khw dla tytułów ujednoliconych i haseł złożonych Nazwa.Tytuł. Materiały dyskusyjne. Oprac. Anna Paluszkiewicz. [S.1.] 1998. Wydruk komputerowy
  • Ujednolicone zasady tworzenia rekordów khw dla haseł osobowych. Materiały dyskusyjne. Oprac. Leszek Śnieżko. [S.1.] 1998. Wydruk komputerowy
  • Ujednolicone zasady tworzenia rekordów khw dla tytułów serii. Materiały dyskusyjne. Oprac.: K. Sanetra, M. Książczak. [S.1.] 1998. Wydruk komputerowy
Z pełnego formatu USMRC w niniejszym opracowaniu uwzględniono jedynie te pola, podpola i wskaźniki, które dotyczą książek i są zgodne z przyjętymi (patrz wyżej) zasadami katalogowania.

Przyjęto drugi stopień szczegółowości opisów dla książek zagranicznych i, ze względu na współkatalogowanie z Biblioteką Narodową przy tworzeniu Narodowego Uniwersalnego Katalogu Centralnego (NUKAT), trzeci stopień szczegółowości opisów dla książek polskich z bieżącej produkcji.

Dla książek wielotomowych sporządza się opisy dla każdego tomu oddzielnie - na jednym poziomie. Istnieje również możliwość opisania wydawnictwa wielotomowego w całości.

Opisy sporządza się w alfabecie łacińskim. Alfabety niełacińskie transliteruje się zgodnie z Polskimi Normami: PN-N-01203:1983 (cyrylickie), PN-N-01203:1972 (grecki), PN-N-01211:1974 (hebrajski) i PN-N-01212:1974 (jidysz). Przy konwersji innych pism niełacińskich należy oprzeć się na normach i zaleceniach międzynarodowych.

Skróty umowne w opisie bibliograficznym podaje się w języku łacińskim.

Wyrazy typowe skraca się zgodnie z Polską Normą PN-N-O1158:1985.

Struktura rekordu USMARC w systemie HORIZON składa się z etykiety rekordu i pól danych.

Etykieta rekordu jest polem stałej długości złożonym z 24 znaków (00-23). Pierwszych pięć pozycji zawiera długość rekordu (znaki numeryczne). Pozycje 12- 16 zawierają bazowy adres danych. Jest to generowany przez system pięcioznakowy łańcuch numeryczny wskazujący pozycję pierwszego znaku pierwszego zmiennego pola kontrolnego w rekordzie. Pozycje 20-23 to tzw. mapa adresowa.

Pola danych identyfikowane są za pomocą trzyznakowych etykiet pól. Pola dzielą się na pola stałej i zmiennej długości.

Pola stałej długości (pola kontrolne) podzielone są na pozycje, które zawierają w skróconej formie informację o rekordzie. Informacja ta musi mieścić się w predefiniowanej długości pola. Na niektórych pozycjach ograniczenia dotyczą nie tylko długości, ale również zawartości, która musi być zgodna z formatem USMARC. Wypełnia się je w trybie "edycja pól stałej długości", czyli w postaci widocznych na ekranie formularzy.

Pola zmiennej długości zawierają dwa jednoznakowe wskaźniki, którymi mogą być cyfra lub odstęp. Pola te składają się z podpól. Każde podpole oznaczone jest kodem podpola w postaci małej litery lub cyfry, który poprzedzony jest separatorem wyrażonym w niniejszej instrukcji w postaci znaku $. W przykładach podanych w instrukcji po kodzie podpola - dla jasności zapisu - wstawiony jest odstęp. Przy wprowadzaniu danych ten odstęp jest niepotrzebny. Pola zmiennej długości mogą być lub nie kontrolowane przez hasła wzorcowe.

Zarówno pola jak i podpola mogą być powtarzalne lub nie. W przypadku pól informacja o ich powtarzalności znajdzie się w niniejszym opracowaniu obok etykiety pola i jego nazwy słownej, w przypadku podpól obok kodu podpola i jego nazwy.

Znaki umowne poprzedzające podpola, obwiedzione są w przykładach odstępami (z wyjątkiem przecinka i kropki), ale system Horizon odstęp po znaku umownym, poprzedzającym bezpośrednio kod następnego podpola, wstawia automatycznie, co zostało uwzględnione w omówieniach znaków umownych. Ze względu na wymagania CKHW co do znaków umownych w haslach, w instrukcji nie uwzględniono wymaganych przez format USMARC znaków ";" przed podpolem $v w polach haseł dla serii: 440 i 8XX i "," przed podpolem $i w polu 440.

Akronimy, skróty i symbole używane w opracowaniu:
ISBD - International Standard Bibliographic Description czyli Międzynarodowy Znormalizowany Opis Bibliograficzny
CKHW - Centralna Kartoteka Hasel Wzorcowych
NP - Niepowtarzalny
P - Powtarzalny
CIP - cataloging-in publication (katalogowanie w procesie wydawniczym)
# - odstęp
$ - separator podpola


Ponieważ w grupach zajmujących się ujednolicaniem przepisów katalogowania dla potrzeb katalogu centralnego (NUKAT) nie rozstrzygnięto jeszcze wszystkich problemów - niektóre fragmenty instrukcji mogą ulec zmianie.


SPIS TREŚCI

Wstęp
Etykieta rekordu

001 - Numer kontrolny rekordu
005 - Data i czas ostatniej operacji
008 - Elementy danych stałej długości
020 - Międzynarodowy znormalizowany numer książki - ISBN
035 - Numer systemowy
040 - Instytucja sporządzająca opis
041 - Język dokumentu
044 - Kod kraju wydawcy
080 - Symbol UKD
100 -130 Hasła glówne

Wybór hasla głównego

100 - Hasło glówne - nazwa osobowa
110 - Hasło główne - nazwa ciała zbiorowego
111 - Hasło główne - nazwa imprezy
130 - Hasło glówne - tytuł ujednolicony
240 - 246 Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
240 - Tytuł ujednolicony
243 - Ujednolicony tytuł zbiorczy
245 - Tytuł właściwy i oznaczenie odpowiedzialności

Prace współwydane pod wspólnym tytułem
Prace współwydane bez wspólnego tytulu
Materiały z konferencji
Książka wielotomowa
Książka wielotomowa opisywana w całości
Tom bez tytułu lub o tytule nieznaczącym (zależnym od tytułu całości)
Tom o tytule wyróżniającym (niezależnym od tytulu całości)
Książka wielotomowa o rozbudowanej strukturze hierarchicznej
Nazwa ciala zbiorowego w polu 245

246 - Inne formy tytułu, wariant tytułu
250 - Oznaczenie wydania
260 - Adres wydawniczy
263 - Przewidywana data publikacji
300 - Opis fizyczny
400, 490 - Strefa serii i książki wielotomowej
440 - Tytul serii i książki wielotomowej - forma do wyszukiwania
Seria
Książka wielotomowa
490 - Tytul serii i książki wielotomowej - forma nie do wyszukiwania
Seria
Książka wielotomowa
500-586 Uwagi
500 - Uwaga ogólna
501 - Uwaga dotycząca prac współwydanych
502 - Uwaga dotycząca dysertacji
504 - Uwaga o bibliografii
505 - Sformalizowana uwaga dotycząca zawartości
520 - Streszczenie itp. uwagi
521 - Uwaga o przeznaczeniu czytelniczym
530 - Uwaga o innej formie fizycznej w jakiej dostępny jest opisywany materiał
533 - Uwaga o reprodukcji
534 - Uwaga o podstawie reprodukcji
536 - Uwaga o finansowaniu dokumentu
538 - Uwagi techniczne
546 - Uwaga o języku opisywanego materiału
550 - Uwaga o instytucji sprawczej
580 - Uwaga o pozycji związanej
586 - Uwaga o nagrodzie
600-651 Hasła przedmiotowe
600 - Hasło przedmiotowe - nazwa osobowa
610 - Hasło przedmiotowe - nazwa ciała zbiorowego
611 - Hasło przedmiotowe - nazwa imprezy
630 - Hasło przedmiotowe - tytuł
650 - Hasło przedmiotowe - nazwa pospolita
651 - Haslo przedmiotowe - nazwa geografczna
700-740 hasła dodatkowe
700 - Hasło dodatkowe - nazwa osobowa
710 - Hasło dodatkowe - nazwa ciala zbiorowego
711 - Haslo dodatkowe - nazwa imprezy
730 - Hasło dodatkowe - tytuł ujednolicony
740 - Hasło dodatkowe - tytuł
765-787 - Pola związków bibliograficznych
765 - Oryginalna wersja językowa
767 - Przeklad
770 - Dodatek/wydanie specjalne
772 - Dokument macierzysty dla dodatku
773 - Jednostka nadrzędna
774 - Część składowa jednostki nadrzędnej
775 - Inne wydanie
776 - Inna forma fizyczna jednostki bibliograficznej
780 - Poprzednia wersja
785 - Kontynuacja
787 - Inny rodzaj związku
800-830 - Hasła dodatkowe opisu książki wielotomowej i serii
800 - Hasło dodatkowe opisu książki wielotomowej - nazwa osobowa
810 - Hasło dodatkowe opisu książki wielotomowej - nazwa ciała zbiorowego
811 - Haslo dodatkowe opisu książki wielotomowej - nazwa imprezy
830 - Haslo dodatkowe serii i opisu książki wielotomowej - tytuł
Seria
Książka wielotomowa
856 - Lokalizacja elektroniczna
920 - ISBN ze znakami rozdzielającymi
Bibliografia



Początek strony | Powrót