eIFL Polska - Electronic Information for Libraries


O eIFL.net

Czym jest eIFL.net?

EIFL.net jest niezależną fundacją, której celem jest umożliwienie użytkownikom bibliotek w krajach przechodzących transformację ustrojową i tzw. krajach rozwijających się szerokiego dostępu do informacji naukowej w postaci elektronicznej. Jednym z zadań EIFL.net jest negocjowanie możliwych do zaakceptowania przez wszystkich uczestników przedsięwzięcia warunków subskrypcji elektronicznych źródeł informacji. Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się więcej o eIFL.

Kiedy eIFL rozpoczęła działalność?

eIFL rozpoczęła działalność w październiku 1999 roku. Była to inicjatywa Instytutu na Rzecz Społeczeństwa Otwartego (Open Society Institute - OSI), prywatnej fundacji prowadzącej własną działalność i fundującej granty, która jest częścią sieci Fundacji Soros. W latach 90-tych OSI dokonała znaczących inwestycji w rozwój i modernizację bibliotek w krajach należących do sieci, zwłaszcza w post-socjalistycznych krajach Europy Centralnej i Wschodniej, jak również byłego Związku Radzieckiego. Kraje te tradycyjnie posiadają złożone systemy oświaty i, niewątpliwie, są rodzącymi się rynkami dla międzynarodowych organizacji zajmujących się dostarczaniem informacji naukowej. Jednakże, wysokie koszty subskrypcji jak i relatywnie mała wiedza na temat elektronicznej alternatywy dla subskrypcji drukowanych źródeł powodowały, że kraje nie miały dostępu do bogatych zasobów międzynarodowych akademickich czasopism i baz danych.

W swoim zaangażowaniu we wspieranie edukacji i badań w krajach przechodzących transformację ustrojową, OSI starała się pomagać bibliotekom i ich użytkownikom w zdobywaniu dostępu, na możliwych do zaakceptowanie warunkach, do elektronicznych zasobów informacji naukowej. Jako że dostęp do materiałów cyfrowych zlokalizowanych w Internecie może być rozszerzany przy marginalnym koszcie dla dostarczającego usługę, pomyślano, żeby na zasadzie dźwigni zwiększyć siłę nabywczą indywidualnych "biednych" klientów oraz wynegocjować z dostawcami informacji umowę konsorcjum obejmującą wiele krajów i uwzględniającą znacząco obniżone ceny subskrypcji krajowej. Wprowadzając ten model, OSI próbował znaleźć rozwiązanie nie tylko dla zlikwidowania cyfrowej luki między Wschodem a Zachodem, lecz starał się również zapewnić sprawiedliwy dostęp w obrębie poszczególnych krajów, obejmujący zarówno lepiej finansowane instytucje jak i mniejsze biblioteki, którym brakuje wystarczających środków na zakup nowych pozycji.

Wstępna selekcja partnerskich wydawców i podmiotów gromadzących informacje odbyła się w drodze dwóch publicznych przetargów ogłoszonych odpowiednio w kwietniu 1999 roku i lipcu 2001 roku. Pierwszy obejmował oferty na czasopisma i bazy danych z dziedziny nauk społecznych i humanistycznych, a drugi z dziedziny nauki i techniki. Oba zaproszenia do składania ofert dotyczyły cen proponowanych dla modelu wyłącznie elektronicznego, za szczególnym naciskiem na pozycje zawierające pełen tekst. Dla realizacji tej skupiającej wiele krajów inicjatywy przyjęto model licencji na krajową stronę internetową: za cenę ustaloną dla danego krajunieograniczona liczba bibliotek mogłaby zarejestrować się w celu uzyskania dostępu, a nieograniczona liczba użytkowników mogłaby jednocześnie korzystać z oferowanych usług.

W 2002 roku eIFL stała się fundacją niezależną. jest ona częściowo wspierana przez OSI i obecnie poszukuje partnerów, którzy współfinansowaliby by jej działalność. Nowa Fundacja eIFL będzie działać w charakterze przedstawiciela uczestniczących w przedsięwzięciu konsorcjów krajowych. Oprócz negocjowania zawartości w imieniu swoich członków, będzie ona oferowała szkolenia, doradztwo oraz szereg innych usług.

Jaka jest rola konsorcjum bibliotek eIFL?
W pierwszych latach projektów, krajowe zespoły Fundacji Soros, pod przewodnictwem Zespołu Koordynującego eIFL w Budapeszcie, kierowały administracją i zbieraniem funduszy na opłacenie subskrypcji. Stosowanie początkowo metody zarządzania "od góry do dołu" było usprawiedliwione przez:

* brak doświadczenia krajów Soros w korzystaniu z zasobów elektronicznych
* potrzebę efektywnego skoordynowania wysiłków w celu wdrożenia innowacyjnej inicjatywy.

Jednakże, utrzymanie funkcjonowania projektu na długą metę wymagało bardziej aktywnego zaangażowania lokalnej społeczności bibliotek w koordynowanie dostępu, promocję, szkolenia, zbieranie funduszy oraz opłat na rzecz eIFL. Ze względu na wielkość modelu konsorcjum, stało się oczywiste, że istniejące lub powstające lokalne konsorcja bibliotek mogłyby wziąć na siebie tą rolę. Od 2001 roku eIFL ma nowy cel: wspieranie tworzenia konsorcjów bibliotek w krajach członkowskich ażeby zapewnić trwały dostęp i efektywne wykorzystanie oferowanych zasobów. Nowe wysiłki były ukierunkowane na doradzanie członkom w sprawach związanych z konsorcjami poprzez dostarczanie użytecznych źródeł informacji oraz organizowanie spotkań i szkoleń. W 2002 roku eIFL uruchomiło program grantów dla powstających konsorcjów. Fundusze otrzymane z eIFL mogły być wykorzystane na pokrycie kosztów tworzenia konsorcjum jak również jego funkcjonowania w pierwszym roku, wliczając w to koszty administracyjne, zatrudnienia dodatkowych pracowników, spotkań, uczestnictwa w konferencjach oraz wizyt w innych funkcjonujących z powodzeniem konsorcjach bibliotek.

Jakie są wiodące zasady eIFL.net?
Główne zasady inspirujące działalność eIFL.net można podsumować następująco:

* dostęp do informacji ma zasadnicze znaczenie w edukacji i badaniach oraz bezpośredni wpływ na rozwój społeczeństw,
* połączona siła nabywcza i negocjacyjna bibliotek może prowadzić do trwałego dostępu do informacji elektronicznej i którego koszt będzie możliwy do zaakceptowania w krajach przechodzących zmianę ustrojową,
* ˇ plenipotencje obywateli oraz szerzenie się demokracji zależy od równego dostępu do informacji na całym świecie: eIFL podjęło się wyrównania szans.

Jakie są cele eIFL.net?
Łączenie siły nabywczej dużej liczby bibliotek, reprezentowanie ich oraz ich konsorcjów wobec sprzedawców i producentów informacji oraz jednostek kształtujących politykę w tym zakresie, jak również wobec podmiotów finansujących, to jedne z głównych celów eIFL.net. Ponadto eIFL.net stara się także:

* rozszerzyć zakres ofert ,
* urozmaicić modele dostaw i finansowania ażeby lepiej dostosować je wymagań,
* zwiększyć liczbę krajów członkowskich,
* zapewnić członkom dzielenie się wiedzą i informacjami.

Kim są członkowie eIFL.net?

Członkami eIFL.net są lokalne konsorcja biblioteczne, które zarządzają krajowymi licencjami na elektroniczne źródła informacji (e-resources). Struktura, członkostwo i finansowanie tych konsorcjów różnią się w poszczególnych krajach. Niektóre z nich posiadają status formalny i oferują większy zakres usług, inne są nieformalne, kiedy biblioteki połączyły się tylko w jednym celu wspólnego koncesjonowania czasopism/ elektronicznych. W niektórych przypadkach, Biblioteka Narodowa kieruje formalnym bądź nieformalnym konsorcjum, gdzie indziej utworzono biuro konsorcjum. Całkiem sporo konsorcjów korzysta z finansowania budżetowego ograniczonego do formalnych procedur aplikacyjnych, ale w wielu przypadkach środki finansowe pochodzą z opłat członkowskich pobieranych przez biblioteki.

Z punktu widzenia geografii eIFL.net rozpoczęło swoją działalność w krajach, w których działa sieć Fundacji Soros. Jednakże, w odpowiedzi na wiele zapytań z innych krajów rozwijających się na świecie, w 2002 roku rozpoczęła się ekspansja geograficzna. Włączenie nowych krajów rozpatrywane jest indywidualnie, przy czym pierwszym krokiem jest identyfikacja właściwego organu (konsorcjum, stowarzyszenie bibliotek lub Biblioteka Narodowa), który może przygotować społeczność bibliotek do wprowadzenia ogólnokrajowego dostępu do czasopism/dzienników elektronicznych.Z punktu widzenia geografii eIFL.net rozpoczęło swoją działalność w krajach, w których działa sieć Fundacji Soros. Jednakże, w odpowiedzi na wiele zapytań z innych krajów rozwijających się na świecie, w 2002 roku rozpoczęła się ekspansja geograficzna. Włączenie nowych krajów rozpatrywane jest indywidualnie, przy czym pierwszym krokiem jest identyfikacja właściwego organu (konsorcjum, stowarzyszenie bibliotek lub Biblioteka Narodowa), który może przygotować społeczność bibliotek do wprowadzenia ogólnokrajowego dostępu do czasopism/dzienników elektronicznych.

eIFL.net zrzesza obecnie ponad 2 200 bibliotek w ponad 40 krajach o całkowitej populacji wynoszącej około 800 milionów ludzi. Pełna lista obecnych krajów członkowskich eIFL znajduje się w sekcji MEMBERS (członkowie).

Co eIFL.net oferuje swoim członkom?
Usługa stanowiąca serce eIFL to zapewnienie dostępu do produkowanych na zasadach komercyjnych elektronicznych czasopism i baz danych. Ponadto eIFL.net świadczy pewną liczbę usług dodatkowych, w tym ocenę potrzeb informacyjnych, modelowe licencje i wytyczne, szkolenia i warsztaty, dostarczanie oraz dzielenie się wiedzą i informacjami itd. Więcej informacji na temat usług eIFL.net znajduje się w sekcji SERVICES (usługi).

Z kim należy się skontaktować w celu zasięgnięcia informacji jak zostać członkiem eIFL.net?

* instytucje w kraju, który już jest częścią eIFL.net powinny skontaktować się bezpośrednio ze swoim krajowym koordynatorem. Dane kontaktowe znajdują się w części: Kontakty
* nowe kraje powinny skontaktować się z Zespołem eIFL.net